Waardeiland - de overstap naar schone energie
Waardeiland - de overstap naar schone energie
Veel van de warmte die we in huis gebruiken voor verwarming, komt van aardgas. Aardgas draagt net als andere fossiele brandstoffen bij aan de opwarming van de aarde. Daarom moeten in 2050 alle wijken in Leiden aardgasvrij zijn.
1 Vijf aardgasvrije wijken in Leiden
Gemeente Leiden werkt samen met bewoners en ondernemers aan de overstap op schone energie. We beginnen daarmee in vijf Leidse wijken. Dat zijn Meerburg, de Merenwijk, Waardeiland, Stevenshof en Leiden-Zuidwest. Voor deze wijken wordt een wijkuitvoeringsplan gemaakt. Daarin staat wat de beste manier is om die wijken aardgasvrij te maken.
2 Startnotitie
Voordat we een wijkuitvoeringsplan kunnen maken, moest er een startnotitie geschreven worden. Dat is een document waarin staat wie er allemaal meewerken aan het wijkuitvoeringsplan en hoe het plan het beste gemaakt kan worden.
Onlangs heeft de gemeente de Startnotitie wijkuitvoeringsplan energietransitie Waardeiland afgerond. Het college van burgemeester en wethouders van Leiden heeft het stuk vastgesteld op 17 december. De startnotitie beschrijft de strategie voor de warmtetransitie op het Waardeiland. Er is intensief samengewerkt met Stichting Energietransitie De Waard en Waardeiland, een groep bestaande uit zeer betrokken bewoners en ondernemers. Zij hebben zelf het initiatief genomen om samen met de gemeente een onderzoek te doen naar mogelijke oplossingen om over te stappen op schone energie. De samenwerking met SEDWW laat zien hoe belangrijk en succesvol het is om binnen de warmtetransitie als bewoners, ondernemers en gemeente de handen ineen te slaan. De startnotitie is hieronder te downloaden als pdf.
3 Betrokkenheid van bewoners, ondernemers en andere partijen
De betrokkenheid van bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden is van groot belang bij de overstap naar schone energie. Daarom worden zij intensief betrokken bij het hele proces. Tijdens het hele proces is de gemeente zichtbaar in de wijk om inwoners te informeren over no-regret maatregelen (maatregelen waar je geen spijt van krijgt) die zij nu al kunnen nemen in hun woning. Dat is bijvoorbeeld het isoleren en verder verduurzamen van je huis. Op de website van het duurzaamheidsloket van gemeente Leiden zijn alvast allerlei tips te vinden: Gemeente Leiden | Regionaal Energieloket
4 Collectieve warmtevoorziening
De gemeente wil bewoners bedienen door alle stappen in gang te zetten om tot een collectieve warmtevoorziening op het Waardeiland te komen. De overtuiging is dat een collectieve warmtevoorziening leidt tot meer efficiëntie en een betaalbaarder systeem voor de bewoners in vergelijking met de individuele route. Op het moment dat te veel bewoners op individuele wijze de overstap op schone energie hebben gemaakt, is het niet meer mogelijk om een collectief systeem aan te bieden. De startnotitie is er daarom op gericht om al eind 2026 tot een aanbod aan bewoners te kunnen komen. In het proces worden de wensen van bewoners optimaal meegenomen. Door bewoners op vele manieren goed te informeren over de verschillende mogelijkheden, wordt hen gevraagd om hun voorkeuren aan te geven. Deze voorkeuren krijgen een plek in een lijst van wensen die wordt voorgelegd aan het warmtebedrijf dat een aanbod aan bewoners gaat doen. De betaalbaarheid van de voorkeursopties moeten wel grondig onderzocht worden.
De insteek is dat de wensen zoveel mogelijk wordt meegenomen in het aanbod van het warmtebedrijf. Deze wensen gaan bijvoorbeeld over duurzaamheid, betaalbaarheid of type warmtevoorziening.
Hieronder is het onderzoek te vinden waarvoor SEDWW het initiatief nam. In het onderzoek staan mogelijke oplossingen om over te stappen op schone energie.
5 Onderzoek naar warmteconcepten op Waardeiland
Om een weloverwogen keuze te maken voor de beste warmteoplossing op Waardeiland, laten we momenteel een gedetailleerd onderzoek uitvoeren. Dit onderzoek richt zich op de technische en financiële haalbaarheid van verschillende warmtesystemen in bestaande woningen. We bekijken drie hoofdconcepten: een collectief systeem met een individuele warmtepomp per woning (Laag Temperatuur), een collectief systeem met een collectieve warmtepomp in de buurt (Midden Temperatuur), en de optie van een individuele warmtepomp per woning. Voor elk concept onderzoeken we welke aanpassingen nodig zijn in de woningen, zoals isolatie en afgiftesystemen, en schatten we de bijbehorende kosten in. Ook wordt het verwachte energieverbruik per woningtype in kaart gebracht. Dit onderzoek helpt ons om samen met de bewoners de meest geschikte en betaalbare warmteoplossing voor Waardeiland te kiezen.
6 Warmtekavel
In de volgende fase wijst het college het Waardeiland aan als warmtekavel of verleent een ontheffing voor een kleine collectieve warmtevoorziening. Daarna wordt een warmtebedrijf betrokken. De voorkeur heeft daarbij een publiek warmtebedrijf. Een publiek warmtebedrijf heeft minstens 50% + 1 aandeel in publieke handen. De overheid dient namelijk een meerderheidsbelang te nemen in een warmtebedrijf. Dit publieke warmtebedrijf zal voor 20 tot 30 jaar verantwoordelijk worden voor de gehele warmtevoorziening op het Waardeiland. Het publieke warmtebedrijf doet aan alle bewoners van het Waardeiland een duurzaam en betaalbaar aanbod om aangesloten te worden op een collectieve warmtevoorziening.
7 Wijkuitvoeringsplan: Samen naar een aardgasvrij Waardeiland
Het onderzoek dat nu loopt, vormt een belangrijke basis voor het Wijkuitvoeringsplan voor Waardeiland. Dit plan is het eindresultaat: een concreet document met heldere stappen om uw wijk aardgasvrij te maken. Hierin staat precies wat er gaat gebeuren, wanneer, en hoe de overstap wordt uitgevoerd. We maken dit plan samen met bewoners, de gemeente, en de Stichting Energietransitie De Waard en Waardeiland (SEDWW), met input van de betrokken onderzoeksbureaus. Deze partijen zijn vertegenwoordigd in of vanuit de werk- en klankbordgroepen. Zo zorgen we voor een haalbare en betaalbare overstap voor iedereen.
Wilt u meedoen?
- Interesse om mee te denken in de klankbordgroep? Mail dan naar: Warmtetransitie@leiden.nl
Heeft u vragen?
Handige documenten
English letter municipality Waardeiland
Fases
Warmtebedrijf
Resultaat: Aangewezen warmtebedrijf en globaal kavelplan
Tijdlijn: Q3 2025 - Q1 2026
Volgens de Wcw (Wet collectieve warmte), die beoogd wordt op 1 juli 2025 in werking te treden, moet het college van B&W een warmtebedrijf aanwijzen voor het gebied. Dit bedrijf wordt voor het gebied verantwoordelijk voor de nieuwe warmtevoorziening. Dit behelst de transport en levering binnen een doelmatig en duurzaam systeem, waarbij de leveringszekerheid gegarandeerd wordt. Bij het schrijven van deze startnotitie is de Wcw nog niet in stemming gebracht bij de Tweede Kamer. Het vorige kabinet Rutte IV was akkoord en de Raad van State heeft er een advies over uitgebracht.
In fase 4 wijst het college van B&W een warmtebedrijf aan. Grofweg twee soorten warmtebedrijven komen volgens de Wcw in aanmerking voor een aanwijzing:
1. Een warmtebedrijf met een publiek meerderheidsbelang, waarbij ten minste 50% van het bedrijf in handen van de gemeente, de provincie, het rijk of een ander openbaar lichaam moet zijn.
2. Een warmtebedrijf dat is opgezet door een warmtegemeenschap. Een warmtegemeenschap is een rechtspersoon of personenvennootschap waar leden of aandeelhouders vrijwillig kunnen toe- en uittreden. Dit zijn bijvoorbeeld de bewoners in het gebied.
Mocht het zo zijn dat deze twee soorten warmtebedrijven niet beschikbaar zijn, dan bestaat de mogelijkheid om een privaat warmtebedrijf een aanwijzing te geven.
Het potentiële warmtebedrijf maakt allereerst een globaal kavelplan. Bij het maken van dit globale kavelplan wordt de eerder opgestelde lijst van wensen met het potentiële warmtebedrijf besproken. Het doel van deze gesprekken is om de wensen van bewoners zo veel mogelijk terug te laten komen bij de totstandkoming van de toekomstige warmtevoorziening van het Waardeiland. Aan de hand van dit globaal kavelplan en op basis van een positieve toetsing van de ACM van de financiële en organisatorische positie van het warmtebedrijf wijst het college definitief het warmtebedrijf aan voor het gebied. Het globaal kavelplan mag alleen worden afgekeurd door het college als deze onhaalbaar lijkt te zijn.
Wanneer het college van B&W een warmtebedrijf heeft aangewezen, heeft het warmtebedrijf voor 20 tot 30 jaar de verplichting om warmte te leveren.
Het warmtebedrijf maakt vervolgens een uitgewerkt kavelplan. In het kavelplan wordt gedetailleerd aangegeven hoe om wordt gegaan met zaken als de leveringszekerheid, ontwikkeling, aanleg, exploitatie en de manier waarop toekomstige verbruikers bij dit proces worden betrokken. Het bevat ook een ontwerp van de collectieve warmtevoorziening en geeft aan wat de kosten voor alle betrokken partijen zijn. Het college van B&W moet het kavelplan goedkeuren. Op basis van dit kavelplan, maakt de gemeente een wijkuitvoeringsplan waarin de concrete maatregelen worden beschreven die nodig zijn om de wijk over te laten stappen op schone energie. Deze wordt in de volgende stap voorgelegd aan het college van B&W.
Resultaat van fase 4 is daarmee een concept wijkuitvoeringsplan (inclusief uitgewerkt kavelplan) en een aangewezen warmtebedrijf.
NL
AR
EN
FR
DE
IT
PL
ZH
ES
TR
UK