Omgevingsvisie Leiden 2040

Het Leiden anno 2020 is een levendige stad, een stad van ontdekkingen, een stad van kennis en cultuur, waar hard wordt gewerkt aan de toekomst. Wat willen wij, inwoners, bestuurders, ondernemers, met onze stad? We hebben elkaar nodig om de opgaven van de toekomst het hoofd te bieden.  

Een visie op wonen, werken en recreëren in onze stad op de lange termijn is een interessant en groot verhaal. De nieuwe versie van de Omgevingsvisie Leiden 2040 (1.1) ligt bij de gemeenteraad voor besluitvorming (verwacht na de zomer). Hieronder hebben we alle informatie voor u op een rij gezet.

Omgevingsvisie, wat is dat?

Leiden krijgt een toekomstvisie voor de stad: de Omgevingsvisie Leiden 2040. Het is een strategische visie op hoofdlijnen voor de lange termijn over de fysieke leefomgeving. Kortom het gaat over hoe de stad er over 20 jaar uitziet.

Om de Leidse opgaven, zoals energietransitie, klimaatadaptatie, bereikbaarheid en duurzame bouw van woningen en kantoren, een plek te geven in de stad zijn keuzes op hoofdlijnen nodig.

Samenhangend verhaal

De vraagstukken staan niet los van elkaar. Vandaar dat er één samenhangend verhaal ontwikkeld is: de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie schetst een toekomst voor de stad, waarbij we een ieder die aan Leiden werkt van harte uitnodigen om hier zijn of haar steentje aan bij te dragen. Het is nog niet dichtgetimmerd en biedt voldoende flexibiliteit om in de komende jaren de details in te vullen.

Wat vooraf ging

Al in 2018 werden de eerste stappen gezet om te komen tot een omgevingsvisie. Toen is er gepraat met jong en oud over de toekomst van de stad. Wat bleek? Leidenaren zien hun stad als een groene, gezonde waterstad (denk bijvoorbeeld aan het Singelpark), als een stad van onderwijs, kennis, werk en innovatie (denk aan het Leiden Bio Science Park), als een stad van historie en cultuur (de vele musea en culturele evenementen) én last but not least als een stad van verbinding, een stad voor iedereen (denk maar aan 3 oktober). Dit kunnen we onze Leidse waarden noemen, of onze identiteit. In totaal zijn er 7 waarden benoemd. In de toekomst willen we die behouden en het liefst versterken.

Leidse waarden

Uit de vele gesprekken met de stad over de toekomst van Leiden kwamen in 2018 zeven Leidse waarden naar voren. Die zeven vormen de basis voor de toekomstige ontwikkeling van Leiden. Deze ziet u op onderstaand afbeelding.

Eén verhaal voor ons allemaal

Op basis van zeven waarden zijn zes thema’s als verhaallijn uitgewerkt die beschrijven hoe Leiden zich tussen de dag van vandaag en het jaar 2040 verder kan ontwikkelen:

• Leiden, stad van historie en cultuur;
• Leiden, groene en gezonde stad;
• Leiden, stad voor iedereen;
• Leiden, stad van onderwijs, kennis en werk;
• Leiden, verbonden stad;
• Leiden, waterstad.

Uiteindelijk kunnen we maar 1 verhaal uitwerken voor de toekomst van onze stad. Daarom is er verder gewerkt aan één samenhangend toekomstverhaal.

Daarbij is er voortgeborduurd op de eerste versie van de Omgevingsvisie (vastgesteld begin 2019).

Uitgangspunten

• Bouw voort op de lijn van de stad en stuur bij waar nodig;
• Versterk de identiteit;
• Combineer (transitie)opgaven op een slimme manier en vertaal dat in maatwerk in de stad;
• Gebruik de ruimte, zowel boven- als ondergronds, meervoudig, innovatief en flexibel;
• Zorg dat het leefbaar blijft;
• Werk samen met de buurgemeenten.

Proces

Na verschillende digitale gesprekken in de stad, waaronder een stadsbrede webtalk, en een enquête zijn er keuzes gemaakt om tot één verhaal te komen.

Dit verhaal is vastgelegd in de Omgevingsvisie Leiden 2040, Stad van Ontdekkingen en kloppend hart van de regio (versie 1.1). Op 6 juli 2021 is de Omgevingsvisie Leiden 2040 na inspraak vastgesteld. De stukken zijn aangeboden aan de gemeenteraad. Die stukken staan op de besluitenlijst van 13 juli met besluitnummer 21.0358.

Inspraakreacties

In april en mei lag de Ontwerp Omgevingsvisie (1.1) ter inzage. Die stukken staan op de besluitenlijst van 23 maart met besluitnummer 21.0156. De inspraakreacties zijn inmiddels verwerkt. Uit de reacties op de Ontwerp Omgevingsvisie blijkt dat er grote betrokkenheid is als het gaat over de toekomst van Leiden. Een grote diversiteit aan mensen en organisaties hebben gereageerd en meegedacht.

Uit de inspraakreacties blijkt dat de nieuwe Omgevingsvisie meer samenhang kent en thema’s beter met elkaar verbindt. Naar aanleiding van de reacties en adviezen zijn verschillende aanpassingen en aanvullingen gedaan in de nieuwe versie. Zo is bijvoorbeeld het hoofdstuk over leefmilieus verduidelijkt. Om een goede kwaliteit te garanderen en recht te doen aan de inspraakreacties over hoogbouw wordt de ‘Kwaliteitstoets voor hoogbouw’ opgesteld. Deze wordt zo snel mogelijk na de vaststelling van de Omgevingsvisie behandeld in de gemeenteraad. Sommige reacties gingen over andere zaken in de stad dan waar de Omgevingsvisie over gaat. Op www.leiden.nl/omgevingswet staat uitleg over het doel en de mogelijkheden van een Omgevingsvisie in relatie tot andere (beleids)stukken en projecten.

Wat staat er in Omgevingsvisie Leiden 2040?

In aanloop naar 2040 investeren we flink in (internationale) kennis, (historische) cultuur en realiseren we een duurzame, leefbare, innovatieve stad waar plek is voor iedereen. Wanneer nodig vullen we de Omgevingsvisie in de toekomst verder aan.

In onderstaande visiekaart zijn alle onderdelen van de Omgevingsvisie 1.1 verbeeld.

Vier thema's

De Omgevingsvisie bestaat uit veel verschillende onderwerpen. Daarom is de uitwerking opgedeeld in vier thema’s met bijbehorende stadskeuzes; groen-blauw raamwerk, aantrekkelijk vestigingsklimaat, duurzame mobiliteit en bodem als fundament. De stadskeuzes binnen de thema’s geven richting aan toekomstige ontwikkelingen in Leiden. Voorbeelden van stadskeuzes zijn:

• We maken ruimte voor een groen-blauw raamwerk om in te spelen op klimaatveranderingen, de biodiversiteit te versterken en een gezonde en beweegvriendelijke leefomgeving te bieden. Hieronder valt een tweede groene ring meer aan de rand van de stad. Een lang ringpark dat door groene voetgangers- en fietsroutes verbonden is met het Singelpark en het landschap buiten de stad.
• We kiezen voor binnenstedelijke verdichting in plaats van bouwen in het buitengebied.
• We bouwen naar behoefte (woningen, banen en voorzieningen) in gemengde stedelijke gebieden. We doen dit op duurzame, klimaatadaptieve en natuurinclusieve wijze.
• We wijzen bouwhoogtes en een beperkt aantal nieuwe hoogbouwclusters aan in de stad. Langs belangrijke hoofdwegen in de stad mag tot een hoogte van 50 meter gebouwd worden. Op hoogbouwclusters tot 70 meter. Op een aantal specifiek aangewezen plekken wordt de mogelijkheid geboden om hoger dan 70 meter te bouwen. Dit zijn de Trafolocatie, Schipholweg, Westerpoort en KPN/Monuta (LEAD).
• We kiezen voor duurzame mobiliteit: gezond, schoon, veilig en ruimte-efficiënt. Hierbij ligt het accent op lopen, fietsen en openbaar vervoer. In combinatie met een minder prominente rol voor de (stilstaande en/of rijdende) auto in de stad en uitbreiding van autoluwe gebieden in de stad.
• We brengen de ondergrond in kaart en bereiden de ondergrond voor op de toekomst, waardoor we ontwikkelingen onder en boven de grond goed op elkaar af stemmen.

Leefmilieus

Verder is in deze nieuwe versie Leiden opgedeeld in drie leefmilieus. Per leefmilieu zijn gebiedsgerichte aandachtspunten en kenmerken geformuleerd die, samen met de stadskeuzes, helpen bij concrete projecten of gebiedsontwikkelingen. Op een kaart is ingetekend welk deel in de stad welk accent krijgt.

De indeling naar leefmilieus is globaal en vanuit de stad als geheel bekeken. Binnen één leefmilieu kunnen buurten en deelgebieden verschillen op een deel van deze kenmerken (bijvoorbeeld groener of luwer, of meer accent op werken of op wonen). Het is niet de bedoeling om alles binnen één leefmilieu gelijk te trekken. De indeling heeft als doel om specifieke aandachtspunten (naast de stadskeuzes) mee te geven en zo recht te doen aan het maatwerk in de stad. Hiermee moet, naast de stadskeuzes, rekening worden gehouden bij verdere gebiedsuitwerking of concrete projectontwikkeling. 

Omgevingseffectrapport

Tot slot bevat de Omgevingsvisie een aantal bijlagen. Een daarvan, het Omgevingseffectrapport, beschrijft wat de effecten op de omgeving zijn als we de voorgestelde Omgevingsvisie Leiden 2040 in de praktijk zullen brengen. Leiden heeft er als een van de eerste gemeenten in Nederland voor gekozen om niet alleen milieueffecten in dit rapport te beschrijven, maar ook andere effecten op de omgeving te onderzoeken. Dit sluit aan bij de toekomstige Omgevingswet (verwachte ingangsdatum 1 juli 2022), die de leefomgeving als één geheel ziet.

Meer informatie

Kijk op www.leiden.nl/omgevingsvisie of stel uw vraag over de omgevingsvisie per e-mail aan leiden2040@leiden.nl. Heeft u andere vragen aan de gemeente dan kunt u het contactformulier invullen of bellen met 14071.