Concept Gebiedsvisie Werninkterrein

Op pagina 62 de rechterfoto is voor mij alles zeggend over dit project van mevr torenflat Spijker. Ik citeer "Inzet is een prettig levendig stedelijk milieu" men zou denken dat men na de beton horror bij de driehoek lammerschans beter zou weten . Daar word men nog door gestuurd naar park cronenstyen om van het groen te genieten. Bij dit megalomane project komt er tussen de betontegels een boom een strookje langs de rijn en prachtige foto's die net als de sociale huurwoningen vervallen....... i.v.m de kosten

Tot slot wilde ik nog een aantal aanvullende opmerkingen maken: 1. Uit de meeste reacties van de indieners valt op te maken dat de voorgestelde hoge bouwvolumes en de bouwhoogten van de "Tribune aan de Rijn" niet de goedkeuring hebben van de meeste respondenten. Het wordt zo geen Leids Stadskwartier. Het College zou daar goede nota van moeten nemen en aanzienlijk minder woningen moeten willen bouwen. 2. En het wordt zo zeker ook geen groen Stadskwartier omdat er ook al veel van het schaarse groen door deze bouwvolumes dreigt te verdwijnen. Het is een illusie om te denken dat verdwenen groene zones en gekapte bomen kunnen worden gecompenseerd door een enkele nieuwe bomen te planten en dan dezelfde kwaliteit aan biodiversiteit te bereiken. Dit duurt jaren. Vandaar dat ik pleit voor een onderzoek naar de huidige natuurwaarden en biodiversiteit door een onafhankelijk ecologisch adviesbureau (planten en dieren) en goed rekening te houden bij de verdere planontwikkeling. Om maar een voorbeeld te noemen: de overhangende takken langs het water (groene zone langs de kop en landtong van de Rijn) worden gebruikt door de ijsvogel om te jagen op vis. 3. De voorgestelde bouwhoogten zijn niet alleen qua geluid en visueel problematisch en niet passend op deze locatie in Leiden, maar vormen ook een extra risico voor veilig fietsverkeer door sterke windval. Ook wordt de natuurlijke trek van vogels langs de zichtlijn van het spoor verstoord. 4. Een fiets/voetgangerstunnel onder het spoor zou voldoende ontsluiting kunnen geven als er autoluw of -vrij gebouwd wordt, dit is ook een goedkopere oplossing dan een verkeerstunnel. Er is een unieke kans om een rustige geliefde groene woonwijk te bouwen, waar een qua samenstelling gemengde groep mensen die hiervoor kiezen graag wil gaan wonen. 5. Een culturele/creatieve uitspanning "de Kalkbranderij" waar het voor de omwonenden en belangstellenden, goed toeven is, kan herinneren oproepen aan een illuster verleden en zo een bijdrage leveren aan de historische erfenis van het Wernink-terrein. Echter voordat eventuele grote veranderingen zouden worden aangebracht verdient het sterke aanbeveling om de bodem van dit industriele terrein op verontreinigingen te onderzoeken om te bezien of sanering noodzakelijk is.

Met de nu aan het college voorgestelde gebiedsvisie met het gebiedsmodel ‘Tribune aan de Rijn’ wordt mijn vertrouwen in een respectabele afronding van het participatieproces toch wel heel erg twijfelachtig. Helaas! Schuren en wringen: Bij mij begint het nu toch steeds meer te schuren en wringen, gerelateerd aan deze ‘ontwerp-ontwikkelingen’ Wat dat is? Het heeft met name te maken met: - onduidelijkheid over het aantal wooneenheden (WE) en bouwvolumes; - hoeveelheid werkelijk benutbare oppervlakte ‘openbaar’ groen; - geen consistente doorontwikkeling in de gebiedsmodellen; - wel veel woorden in de laatste gebiedsvisie over duurzaam, groen c.a. etc. maar, in het laatst voorgestelde gebiedsmodel vind ik er weinig van terug. Indringend leg ik de projectleiding en de projectwethouder nu de vraag voor: Is dan nu niet het moment gekomen om het hele ontwikkeltraject woningbouw Werninkterrein nog eens goed te heroverwegen? Op basis van al het genoemde in deze reactie dunkt mij dat er maar één antwoord is. En dat is: JA. De onduidelijkheid over het aantal wooneenheden (WE) en bouwvolumes: In den beginne werd er gesproken over de bouw van ca. 450 wooneenheden (WE), daarna 600 WE (zelfs door gemeente mondeling toegelicht dat het hier wel zo ongeveer bij zou blijven, dit is de bouwprognose!) Niet lang geleden kwam ik het getal 700 en 740 WE tegen. Het bizarre nu is dat in de laatste verkeersprognose uitgegaan is van de bouw van 750 WE. Mag ik raden naar de reden van deze significante stijging? Het is een poging. Het getal 450 WE is gebaseerd geweest op een vrij normale en ook wel realistische invulling met het aantal WE per hectare te ontwikkelen woongebied, in stedelijk gebied. De verkeersafwikkeling van dit aantal kon nog in zijn totaliteit plaats vinden op/over de kruising Dr. Lelylaan – Amphoraweg. Toen kwam de verhoging tot 600 WE, door de gemeente uitgelegd als noodzakelijk i.r.t. de door de overheid opgelegde visie dat enkel nog binnenstedelijks aanvullende nieuwbouw mocht plaats vinden. Jeetje, wat is hiervan de consequentie? Het verkeer gerelateerd aan600 WE belast de voornoemde kruising te veel! Oeps! Er is een aanvullende ontsluitingsroute nodig! Dit leidde tot de noodzakelijk geachte verkeerstunnel in de spoordijk, richting de Hoge Mors. Maar, met alle ook verder noodzakelijke aanpassingen en toevoegingen voor een goede verkeersontsluiting (auto, fiets, voetganger c.a.) van deze buurt, en dat zijn er nogal wat (ik benoem ze hierna in ‘Opsomming’) wordt het kostenplaatje wel erg hoog. Dit is niet meer goed te maken binnen de exploitatie van de beoogde 600 WE. Wederom Jeetje! Dan maar opnieuw alle inkomsten en uitgaven met elkaar verrekenen en de uitkomst hiervan is: Het noodzakelijke aantal te realiseren woningen moet, helaas, helaas, wel stijgen naar 740 á 750 WE. Opsomming; Hoe hoger aantal WE, hoe meer noodzakelijke aanpassingen: Het verkeer kan niet alleen maar afgewikkeld worden over de Amphoraweg en daarom; - moet een separate ontsluitingsweg gerealiseerd worden tussen spoor en achterzijde bedrijven; - moet een extra fiets- voetgangersbrug over de dr. Lelylaan gemaakt worden; - moet een verkeerstunnel onder het spoor gemaakt worden. Trouwens, een kleinere fiets- voetgangerstunnel zou wel worden gewaardeerd door meerdere bewoners Hoge Mors; - moeten in de Hoge Mors meerdere wegen worden heringericht, zelfs tot aan de Haagse Schouwweg. - overige kleinere zaken Consequenties in de ‘openbare ruimte’ bij het bouwen van 450 WE of 600 WE of ca. 750 WE: In plaats van 450 WE bouwen nu een aantal van 600 WE oplopend tot ca. 750 WE heeft natuurlijk, naast de benodigde oppervlakte resp. bouwvolume én de verkeerstechnische aspecten ook “overige” consequenties! Een en ander laat zich goed verwoorden/visualiseren door een vergelijking van enkele schetsplannen resp. g.modellen Vergelijking 2 gebiedsmodellen: Met name hierbij begint het te schuren en wringen! 1e Gebiedsmodel ‘Groen Leids Stadskwartier’ Dit is door vele participanten in de eerste p.ronde benoemd als duidelijk meest gewaardeerd model uit de drie gepresenteerde modellen. En wel om meerdere redenen het belang hechten aan: -groen, -fietsen, -wandelen, -waterkant, -plein, -natuurpark, -duurzaam, -verbindingen, -autoluw, recreatiemogelijkheden, speeltuin, -etc. Er is vooral animo voor een -groene, -natuurlijke (woon-)omgeving i.c.m. het water. Ook wordt een verbinding met de omliggende wijken en met de stad belangrijk gevonden. Dit model is geschetst op basis van het benodigde bouwoppervlak en bouwvolume van ca. 600 WE. In de conclusie van deze presentatie met enquete is het door de projectleider zo verwoord: “Wat betreft het karakter en de hoogte van de bebouwing pleiten verschillende reacties voor -de menselijke maat en -niet te hoge bebouwing. Ga niet proppen op een postzegel” (zie de tekst in de gebiedsvisie). 2e Gebiedsmodel ‘Tribune aan de Rijn’: Mijn verwachting was dat er in het vervolg op de presentatie van een eerste schetsplan/g.model hierop verder doorgeborduurd zou worden. En ook verwachtte ik nog enkele keren te kunnen participeren in dit traject voordat er een definitief g.model zou worden gepresenteerd. Helaas, niks van dit alles! Op de participatie-/informatiebijeenkomst d.d. 15-04-2021 was daar ineens het definitieve g.model ‘Tribune aan de Rijn’ zoals deze voorgelegd zou gaan worden aan het college en daarna de raad. Het laatste g.model toont een bouwontwerp dat volledig afwijkt van de eerdere gekozen voorkeursmodel. Het werd gepresenteerd als een model waarin zichtbaar was dat er door de ontwerpers c.a. goed geluisterd was naar de reacties/resultaten uit de 1e p.ronde. Direct valt op dat er nu veel meer bouwvolume ingetekend is, waarbij ik mij afvraag: Is er nu werkelijk geluisterd en gereageerd op de input van participanten? Ik denk van NIET! Maar ook: Is dit model nu gebaseerd op 600 WE óf is dit gebaseerd op ca. 750 WE? Ik weet het NIET! Gebiedsmodel ‘Tribune aan de Rijn’ wat betreft wonen: De architect richt zich in deze met name op goede uitgangspunten van een hoge ‘bouw-rug’ aan de spoorzijde om hiermee de nieuwbouw uit de trein-herrie te houden. Maar: de bestaande Hoge Mors mag de nadelen ervaren zoals de nadelige visuele effecten waarbij de Hoge Mors uitkijkt op een lange veelal gesloten muur met hoogtes variërend tussen 26 m en 50 m hoog. En juist vanwege deze hoge muur zal er ook nog eens veel meer trein-lawaai op deze muur terugkaatsen naar de Hoge Mors. Hoe breed wil je om je heen kijken als architect? Ik ervaar van weinig! Alsof de Hoge Mors niet bestaat! Gebiedsmodel ‘Tribune aan de Rijn’ wat betreft ‘openbaar’ groen c.a.: Wat mij vooral opvalt is niet alleen de grote aanwas van bouwvolumes, maar juist ook een grote vermindering in het oppervlak GROEN in de openbare ruimte. Het ingekleurde model ‘Tribune aan de Rijn’ oogt zeer groen. Goed gedaan als presentatie! Maar: - Vele daken worden vergroend en dat is goed. Máár, dit is geen openbare ruimte en valt op straatniveau dan ook niet te beleven en gebruiken. - De binnenplaatsen van de door de architect zo genoemde ‘Werninkblokken’ worden grotendeels ingericht met groen en met speelplekken, en ook dit is goed. Máár, in de praktijk is het nog maar de vraag of deze binnentuinen werkelijk openbaar gebied zullen zijn. Dit zeg ik op basis van eerdere negatieve ervaringen in het ontwerp- en realisatietraject van het project Trisor in de Hoge Mors. In de ontwerpfase van Trisor werd gezegd: de binnentuinen zijn openbaar en voor iedereen bruikbaar, gelijk aan al het destijds bestaande openbaar groen. Hooguit in de late avond en nacht afsluiting met een hek. Maar: De praktijk vanaf dag 1 is dat de binnentuinen altijd afgesloten zijn met een hekwerk, dus helemaal niet openbaar groen! - Het spoortalud is dan wel groen, maar: dit is geen openbaar gebied. Welk groen moet er nu extra wijken vanwege de wijziging van 1e g.model naar 2e definitieve g.model? Om al het bouwvolume c.a. kwijt te kunnen in het g.model ‘Tribune aan de Rijn’ zijn nu alle ruimtes, tot aan de buitengrenzen van het bouwterrein, volgepropt met woningbouw en wegenstructuren, wat met name visueel zichtbaar is op de volgende lokaties: - Spoortalud: in de zone hierlangs worden fietspaden en rijwegen aangelegd waarmee er nauwelijks of geen ruimte is voor een acceptabele groenstrook en/of water (bijv. een sloot onderlangs de spoordijk); - Het aanwezige openbare groen in de straten en pleintjes in g.model ‘Groen Leids Stadskwartier’ is geheel verdwenen in het g.model ‘Tribune aan de Rijn’. Er zal vast wel hier en daar een boompje komen, maar?; - De grotendeels groene bufferruimte in het overgangsgebied tussen de bestaande bedrijven en deze nieuwbouw, als in getekend in 1e g.ontwerp is geheel verdwenen in het 2e gebiedsontwerp. De woningen staan nu zelfs bijna óp de bedrijven! Wie bedenkt dit? Wat blijft er uiteindelijk aan werkelijk ‘openbaar’ groen in het g.model ‘Tribune aan de Rijn’?: Dat is helaas niet veel, te weten: - Plukje bos met slootje op de kop van deze woonlokatie; - Strook groen aansluitend aan het plukje bos, deels natuurlijk talud; - Boompjes in de straatjes en op het plein (voor zover er nog ruimte voor is). Mijn conclusie is heel duidelijk negatief over dit gebiedsmodel ‘Tribune aan de Rijn’. Het voldoet op geen enkele manier meer aan de in het begin van het participatietraject genoemde ‘waarden’. Waarden die goeddeels verwerkt waren in het 1e gebiedsmodel ‘Groen Leids Stadskwartier’. Participatie is voor mij uitgelopen op een grote teleurstelling. Hoe verder? Is het een en ander nog omkeerbaar? Ik zeg JA. Vergelijk de grondexploitatie van het laatste g.model ‘Tribune aan de Rijn’ nog eens met die van het eerste g.model ‘Groen Leids Stadskwartier’. En ga dan ook terug naar de grondexploitatie van de oorspronkelijke 450 WE. Het zou nu zo maar eens tot andere conclusies kunnen leiden wat betreft -haalbaarheid, -realisme, -verantwoord naar de huidige bewoners in de aanliggende wijken. Het aantal WE zal dan mogelijk blijven steken op ca. 450 WE. In het laatste verkeersberekening d.d. 15-04-2021 komt het aantal voertuigbewegingen vanuit deze nieuwbouwwijk aanhakend op de kruising Dr. Lelylaan - Amphoraweg (g.biedsmodel ‘Tribune ad Rijn’) vrijwel overeen met het aantal voertuigbewegingen afkomstig van een gebied met 450 WE. Dus: dan ontstaat er een wijk Werninkterrein die in zijn geheel ontsloten kan worden door enkel één verkeersaansluiting voor auto’s op de kruising Dr. Lelylaan – Amphoraweg. Dit wel gecombineerd met de aanleg van een viaduct over de Dr. Lelylaan voor fiets- en voetgangers. Een afweging blijft om een fiets- voetgangerstunnel in de spoordijk aan te brengen (kosten ca. 60% á 70% van een verkeerstunnel) Afsluitend de belangrijke vraag aan u, gemeente: Als afsluiting van mijn reactie op de 2e participatie- informatieronde d.d. 15-04-2021 rest mij nog maar een enkele vraag, met name gericht op het kernpunt: ‘moeten er 600 of 750 WE worden gerealiseerd, of kan er op basis van heroverwegingen c.a. ook volstaan worden met 450 WE ?’. - Wilt u, gemeente, op dit moment een stap terugzetten in de projectprocedure bouwplan Werninkterrein, en de presentatie van de gebiedsvisie zoals deze nu is ingevuld, vasthouden. Dit met de opdracht aan de projectleiding om het participatieproces, zo goed als dit proces begonnen is, op een respectabel wijze te vervolmaken.

De groenste en meest sociale buurt van Leiden Leiden staat om vele zaken bekend, maar de belangrijkste zijn misschien wel innovatie en een sociaal karakter. Maak deze twee zaken de stokpaardjes van de wijk en Leiden zou een voortrekkerspositie kunnen innemen voor andere steden in de Randstad en daarbuiten. Groen, groener, groenst In voorgaande reacties is het al veelvuldig genoemd, een groen en milieu vriendelijk karakter zou het belangrijkste speerpunt moeten zijn bij de ontwikkeling van de Werninkwijk. Anno 2021 is dat ook de enige keuze die te verantwoorden is. Ik lees dat hier in de concept gebiedsvisie aandacht aan wordt besteed, maar het gaat mij zeker nog niet ver genoeg. Dit is een uitgelezen kans voor kennisstad Leiden om hier koploper van Nederland in te worden. Grijp die voortrekkersrol en doe er vooral nog een groen schepje bovenop! De kans is groot dat het enthousiasme voor een groene wijk ook afstraalt op omliggende wijken en buurten. Kwaliteit versus kwantiteit Leiden heeft, net als de rest van de Randstad een woningtekort en daarom is het belangrijk dat het woningbestand de komende jaren aangevuld wordt. Mensen willen echter niet enkel wonen, maar ook kwalitatief hoogwaardig en op een prettige manier wonen. Bij een wijk met een milieuvriendelijke grondslag en een groene uitstraling, zoals gepresenteerd in de concept gebiedsvisie, hoort ook een gevoel van ruimtelijkheid en de mogelijkheid voor bewoners om zich in een prettige en natuurlijke omgeving te wanen, in plaats van in een betonnen stadsjungle. In het afgelopen corona-jaar is nog maar eens extra gebleken hoe belangrijk een verbinding met de natuur en het hebben van een eigen buitenruimte is voor zowel de fysieke als de mentale gezondheid. Tevens is een lint van tuinen belangrijk voor de natuur en biodiversiteit omdat een ecologische corridor gecreëerd wordt. Ik vind het dan ook schrikwekkend om te lezen dat er ‘een ambitie’ is voor 10% eengezinswoningen. Het woordje ‘ambitie’ in deze context doet vermoeden dat het nog maar de vraag is of dit streven überhaupt gehaald wordt. Kortom, van de 700 woningen die gebouwd zullen worden komen er minstens 600 in een woonblok en hebben slechts maximaal 100 huizen een eigen voordeur. Wensen van de doelgroepen Het schrikbarend lage aantal eengezinswoningen is een gemiste kans. Wat willen de doelgroepen zelf? Starters op de woningmarkt zijn vaak jonge mensen die een huisje willen kopen of huren en daar een gezinnetje willen stichten. Die doelgroep zoekt een huis met buitenruimte, wat veel prettiger is voor het welzijn van ouders en eventuele kinderen dan opgesloten zitten in een hoge flat. Een andere doelgroep die genoemd wordt in de concept gebiedsvisie zijn senioren. Ook zij hebben behoefte aan een buitenruimte waar ze kunnen genieten van de zon en waar ze aanspraak hebben van iemand die voorbij loopt. Denk aan hofjes etc. Hoe leuk de ideeën over tiny houses en containerwoningen ook lijken op papier, het zijn niet meer dan noodgrepen die maar door een minuscule doelgroep als afdoende of bevredigend worden ervaren. Het is in feite niet meer dan een gehypet zwaktebod om een bepaald woningquotum te halen. Als de gemeente haar verantwoordelijkheid op het gebied van sociaal beleid en volkshuisvesting serieus neemt dan is er maar één keuze. Het creëren van eengezinswoningen die daadwerkelijk betaalbaar zijn voor kopers en private huurders en daarnaast gelijkwaardige eengezinswoningen welke beschikbaar zijn voor sociale huur. De ‘ambitie’ draai je vervolgens om en komt er dan op neer dat 10-15% van de woningen in een woonblok komt, voor mensen die een betaalbaar (sociaal)huur of koop appartement prefereren. Dit alles moet zo groen mogelijk gebouwd worden. Rem sociale ongelijkheid Inzetten op laagbouw en veelal gelijkwaardige woningen voorkomt direct een ander probleem, namelijk de verdeling van de woningtypen in relatie tot de nadelige punten van de ligging van het Werninkterrein. Hoewel in de concept gebiedsvisie wordt gesproken over een evenredige verdeling heeft de projectontwikkelaar uiteraard een winstoogmerk. Hij zal de huizen met de beste ligging (de geplande 10% eengezinswoningen) voor de hoogte prijs verkopen en de goedkopere (sociale huur) woningen waar weinig aan te verdienen valt komen op de slechtere plaatsen. De betere plaatsen in dit geval zijn aan het water of met zicht op het water en de slechtere plaatsen zijn direct naast het bedrijventerrein of in de hoogste flats direct aan het spoor. Als dit realistische scenario werkelijkheid wordt betekent het dat de rijkere mensen profiteren van de pluspunten van de ligging van het Werninkterrein, terwijl de minder bedeelden voornamelijk slachtoffer worden van de negatieve punten. De vraag aan de leden van het project team zou dus moeten zijn: Ziet u uzelf wonen op de 16e verdieping, met een balkonnetje op het noorden en uitzicht op de spoorbaan waar iedere 5 minuten een trein langs raast, inclusief de Thalys naar Parijs? Waarschijnlijk zal het antwoord ‘nee’ zijn. Ik heb kennissen in de Marga Klompéstraat in de Stevenshof, eveneens aan het spoor, maar iets verder er vandaan. Als daar een trein langs raast moet je in de achtertuin stoppen met praten want je kan elkaar niet verstaan. Tegenstrijdig belang: winst versus wens Meer eengezinswoningen kost meer ruimte en gaat daarom in tegen het winstoogmerk van de projectontwikkelaar. Tevens moet het aantal woningen waarschijnlijk in verhouding staan tot de gigantische kosten voor ontsluiting. Dat laatste benadrukt nogmaals dat het Wernink terrein een verdomhoekje is en niet de meest geschikte locatie voor grootschalige woningbouw in Leiden. Het is het eeuwenoude gevecht tussen geld/winst en de best mogelijke kwaliteit voor- en wensen van de doelgroep. Gemeente Leiden, kom uit de tunnel Gemeente, stap af van de tunnelvisie die ervan uit gaat dat het alleen draait om méér woningen die in Nederland nodig zijn. Praat met o.a. starters en andere groepen en focus vooral ook op wat zij willen en waar nu echt behoefte aan is. Kwaliteit blijkt dan minstens zo belangrijk als kwantiteit. Daar is op nationale schaal veel te winnen en Leiden zou hier koploper kunnen zijn. Neem verantwoordelijkheid voor groen bouwen en het verkleinen van de kloof tussen arm en rijk. Bouw zoveel mogelijk gelijkwaardige eengezinswoningen met een tuin en verdeel deze tussen sociale huur, vrije sector huur en koop. Houdt de prijs laag en denk bijvoorbeeld aan een sociaal systeem zoals de premie woningen in de wijk de Coebel in de jaren 90. Realiseer daarnaast ca. 150 eveneens betaalbare appartementen/flats voor mensen die hiernaar op zoek zijn.

Ik heb de plannen doorgenomen en veel reacties gelezen, de meeste mensen maken zich zorgen over het grote aantal woningen en dat er veel te veel beton en allerlei diverse functies in dit kleine gebied worden gepropt, ik ben het daar mee eens, bij Leiden past geen grootstedelijke bebouwing in dit gebied, het gaat erom dat het een aantrekkelijk woonwijkje wordt waar men graag wil gaan wonen, met veel aandacht voor stadsgroen, diversiteit, qua wonen, inkomensgroepen, duurzaam en autoluw. Er moeten dus duidelijke keuzes worden gemaakt voor een leefbare woonomgeving waarin mensen centraal staan, het gevaar is dat met al die ambitieuze plannen van bestuurders, stedenbouwers en architecten er anders niets van terecht dreigt te komen. Er staat niets in deze gebiedsvisie over de kwaliteit van het bestaande "schaarse" groen op het terrein, langs het spoor als ecologische verbindingszone en langs het water tot aan de groene landtong, de zuidelijke kop van het terrein bij de spoorbrug. Het terrein heeft, vanwege de relatieve rust de afgelopen jaren, goede kansen gekregen voor het ontwikkelen van meer biodiversiteit. Hier zou meer onderzoek naar moeten worden gedaan. Er zijn in de gemeente inmiddels enkele ecologische hotspots aangewezen door de stadsecoloog, die zou hier ook nog eens naar kunnen gaan kijken. De natuurwaarden en -kansen voor behoud en ontwikkeling van meer biodiversiteit zou in deze gebiedsvisie moeten worden opgenomen en beter gewaarborgd. Laatste punt dat ik wil inbrengen is verder de mogelijkheden om duurzame waterwoningen in het plangebied in te passen rondom de groene schil en het groene lint, die via particulier opdrachtgeverschap, dus in eigen beheer worden gerealiseerd door aanstaande bewoners, er is inmiddels een groep Leidenaars die hier belangstelling voor heeft getoond.

* Duurzaamheid, mobiliteit & betaalbaarheid. Een auto, ook de elektrische, heeft een grote impact op iemands ecologische voetafdruk. Een autoloos leven is daarom een echte stap vooruit op het gebied van duurzaamheid en steeds meer mensen kiezen hiervoor. Steun deze trend en maak het Werninkterrein niet autoluw, maar autovrij (en ook geen parkeervergunning voor andere wijken). Dit kan extra gestimuleerd worden door de vraag naar werk van de (toekomstige) bewoners te matchen met het aanbod van werkruimtes. Een belangrijke reden voor veel mensen om een auto te hebben (naast gewoonte) is voor het woon-werkverkeer. Logischerwijs biedt het wonen korting op de huur/koop van een werkruimte voor de extra stimulans. Een autovrije wijk heeft ook als voordeel dat de betaalbaarheid enorm vooruit gaat. Er hoeft in ieder geval geen 2e extra ontsluiting te komen, en vermoedelijk niet eens 1 extra ontsluiting. Enkel een goede fietsverbinding. Daarbij zie ik veel (half)ingebouwde parkeerplekken ingetekend. Zo'n plek kost al snel 30.000-40.000,- wat dus betekent dat een appartement datzelfde bedrag goedkoper kan worden. Ook is er meer ruimte voor groen door de straatparkeerplekken uit te gummen en daar groen te plaatsen. * Energieneutrale woningen is niet per se energieneutraal wonen. Door de wijk zelfvoorzienend te maken qua warmte en energie kan er een progressief (liefst exponentieel stijgend) tarief worden ingevoerd. Door ook te laten zien wat het gemiddeld gebruik is, en toppers te laten toelichten hoe zij dat voor elkaar krijgen, wordt bewust gedrag extra geprikkeld. Extra voordeel is dat er veel minder ondergrondse infrastructuur nodig is, wat ook weer veel kosten scheelt. Dit gebeurt zover ik weet nog nergens, dus een leuke innovatie voor Leiden Kennisstad. * Duurzaamheid in de breedte Spullen en vlees hebben ook allebei hoge impact op de ecologische voetafdruk. Dus maak de appartementen zo klein mogelijk (door slim in te richten kan een klein appartement groot overkomen) zodat er weinig ruimte is voor (onnodige) spullen en zorg ook voor gedeelde voorzieningen. Als de lokale horeca en eventueel retail enkel plantaardige producten mogen verkopen, is de bewuste keuze de makkelijkste keuze en wordt het daardoor sneller omarmt. Succes ermee, want los van de hoogte zijn de plannen redelijk veelbelovend, wat de praktijk gaat worden....

Ik ben het met de andere reacties eens dat er teveel woningen op een klein terrein moet worden geperst. Vooral ook de hoge torens zullen kolossen zijn die de leefbaarheid verpesten. Ik begrijp dat er veel woningen bij moeten komen, maar kan dat niet meer verspreid over de stad in minder te hoge bouwvormen. Het is voor mij belangrijk dat nu en in de toekomst de wijk aantrekkelijk en dus goed leefbaar moet zijn.

In de Ontwerp Omgevingsvisie Leiden 2040 staat in de kaart op pag. 45 voor het Werninkterrein een oranje ster en in de legenda ‘Accent tot 55 meter toegestaan (mits positieve kwaliteitstoets)’ Noem dat maar een ‘accent’. Alleen dat woordgebruik al. Dat mag zo zijn voor stedebouwers, die een stad graag in maquettevorm op het gemeentehuis voor zich zien. Dan moet hun bijdrage aan de stad er in vogelperspectief liefst wel uitspringen. Ik ben daar altijd allergisch voor geweest en kijk naar bouwschetsen vanuit het kikvorsperspectief, de man of vrouw in de straat. En dan zie ik in de voorlopige schetsen die 15 April werden gepresenteerd geen accent. Ik zie in de eerste plaats een muur. Een muur van pakweg 250 meter lang, zo’n 50 meter korter dan die andere muur in de Hoge Mors: de Agaatlaan, maar ter hoogte van de ‘torens’ wel ruim twee keer zo hoog. De gelijkenis met een kampmuur en wachttorens dringt zich aan me op. Ik neem aan dat de sterren op de torens, die het beeld van een goelag versterken, alleen maar een frats zijn om het geheel op papier te verlevendigen, en niet aanbesteed zullen worden. Zoveel woningen pal aan het spoor, dat gaat niet helpen om een ambitie uit het visiedocument waar te maken: ‘in 2040 is het aantal geluidgehinderden, ondanks de verdichtingsopgave, afgenomen’ (pag 22). Die muur zal wellicht ook als klankbord gaan werken en de hinder aan de Hoge Mors zijde van het spoor doen toenemen. De happy few (?) in de laagbouw direct aan de Oude Rijn wordt zo natuurlijk wèl goed beschermd tegen treinlawaai. De plannenmakers uit Amsterdam hebben voor hun voorlopig ontwerp een andere metafoor bedacht: de nieuwe wijk wordt een ‘tribune’, uiteraard op het zonnige zuid-oosten gericht. Wat zich achter die tribune bevindt is minder belangrijk. In die gedachtengang trek ik de metafoor door en doop de te bouwen spoorwegtunnel ‘De Nooduitgang’. Wilde suggestie, for argument’s sake: keer het ontwerp om! Bouw die muur aan de Oude Rijn. En de laagbouw bij het spoor. Dan wonen er nog veel meer mensen aan het water, en wordt alleen het geluid van een enkele motorboot naar de omgeving weerkaatst. Wel zal de nieuwe laagbouw dan zelf in de schaduw staan. Die woningen zullen minder opbrengen. De balans in hoge en minder hoge woningwaardes zal verschuiven. Maar zo’n ontwerp kiepert de minpunten niet over de spoorbaan richting bestaande wijk. Uit een interview met Fleur Spijker in het Leidsch Dagblad (6 juli 2019). Vraag: “Er moeten 8.500 woningen komen, de plannen die er nu liggen tellen al op tot 12.000. Een kwart meer huizen erbij in Leiden. Wordt het niet gewoon te druk?” Antwoord van mw Spijker “Nee, dat vind ik absoluut niet. Dat het groeit klopt, dat het voller wordt ook. Waar het om gaat is hoe je de ruimte inricht.“ Ja daar gaat het ook om. Veel stedenbouwkundigen gingen mw Spijker voor in torenhoge ambities, grote-stappen-snel-thuis. Met soms rampzalige gevolgen. Binnen dertig jaar was het merendeel van Siegfried Nassuths middelhoogbouw in de Bijmermeer weer gesloopt. Iets zegt me dat het Werninkterrein in de geschetste opzet van een ophokwijk in splendid isolation ook zomaar binnen 10 of 20 jaar een probleemwijk zou kunnen worden. De tijd zal het leren. Samenvattend pleit ik voor een ontwerp voor de wijk dat aansluiting zoekt bij de omgeving, en zich niet daarvan afkeert, achter een hoge muur. Erik Zachte

Waarom de sportvelden van VV Leiden niet onderbrengen op het Werninkterrein en op de huidige sportaccommodatie (die veel te ruim is voor deze kleine vereniging is) van deze voetbalvereniging gaan bouwen? Deze locatie ligt veel gunstiger en is beter en goedkoper te ontsluiten; dan hoeven er ook geen zeer kostbare ontsluitingsoplossingen voor het Werninkterrein te hoeven bedacht. De Leidse sporters en toeschouwers kunnen tenslotte, zo sportief als ze geacht worden te zijn, op de fiets naar hun sportlocatie. En als ze een terras aan het water aanleggen en openstellen voor derden hebben ze nog een extra vorm van inkomsten ook. En mocht er, zoals de Gemeente momenteel als beleid heeft, de hoogte ingebouwd moeten worden dan stoort het ook nagenoeg geen omwonenden.